Hasattan Şişeye: Daye Hatun Canlı Sirkesinin Yolculuğu

Hasattan Şişeye: Daye Hatun Canlı Sirkesinin Yolculuğu

Kapak çizimi: Bugünün bir canlı sirke mahzeni: Taş kemerler altında eşit boyda, yan yatırılmış, ağzı üstte ve keten örtülü fıçılar.

Market rafında yan yana duran iki şişeye "sirke" yazabilir. Ama biri birkaç günde bir tankın içinde yapılmış, süzülmüş ve ısıtılmıştır; diğeri ise dalından toplandığı günden şişeye girdiği güne kadar aylar, kimi zaman yıllar boyunca, kendi anasıyla yaşamıştır. Bu yazıda bir Daye Hatun canlı sirkesinin yolculuğunu adım adım anlatıyor, her adımda sanayi tipi üretimin aynı adımı nasıl attığını yan yana koyuyoruz.

İki Yol, İki Zaman bilgi grafiği: sanayi tipi sirke ve Daye Hatun canlı sirkesi; hammadde, fermantasyon, dinlendirme, şişeleme, kontrol; saatler ve günler ile aylar ve yıllar

1. Hasat: Dalından, Elle, Çeşit Çeşit

Bir sirkenin tadı, daha bahçedeyken belirlenir. Daye Hatun sirkeleri, her ürünün en iyi bilinen yöresinden ve cinsine göre ayrı ayrı seçilerek yapılır. Meyveler dökme ya da ıskarta olarak değil, dalından elle toplanır; üreticinin kendi sofrası için ayırdığı, özenle yetiştirilmiş ürünler tercih edilir. Bugün on iki ayrı elma çeşidinin her birinden yalnızca o çeşitle yapılan kendi sirkesi vardır. Bu, maliyeti artırır; ama her çeşidin kendine özgü tadını, kokusunu ve rengini sirkesine taşımasını sağlar.

Bazı hasatların kendi saati vardır. Rosa Damascena, yani Isparta gülü, şafakta toplanır; güneş yükseldikten sonra yaprakları yanar ve kokusu uçar. Isparta Gül Sirkemizin yaprakları, Isparta'da Rose Life Ertaşlar gül bahçelerinden dostumuz Sefa Ertaş'ın bizim için seçtiği Rosa Damascena yapraklarıdır; kendisine teşekkür ederiz.

Şafakta Isparta gül bahçesinde Rosa Damascena toplayan eller; sepet dolusu pembe gül yaprağı

Şafakta, elle: Gül yaprakları güneş yükselmeden toplanır.

Çizimdeki yer: Isparta. Haziran şafağında Rosa Damascena bahçeleri; Isparta gülünün yaprakları güneş yükselmeden toplanır.

Karedeki şişeler: Rosa Damascena Isparta Gül Sirkesi

Sanayi tipi üretimde

Hammadde çoğu zaman toplu olarak alınır; meyve suyu konsantresi ya da hazır mayşe sık kullanılan başlangıç malzemeleridir.

Daye Hatun'da

Her ürün yöresinden, cinsine göre ve dalından elle seçilir; tek çeşitten tek sirke yapılır.

2. Fermantasyon: Kendi Anasıyla, Serinde, Yavaşça

Sirke, birbirini izleyen iki ayrı fermantasyonla doğar. İlk aşamada mayalar meyvenin şekerini dönüştürür; ikinci aşamada bu işi sirke bakterileri, yani sirke anası üstlenir. İlk aşama tamamlandığında tortusundan ayrılan sıvı, ikinci aşamaya temiz bir başlangıçla geçer; fermantasyon serin bir ortamda, kendi hızında ve yavaşça ilerler ve haftalar içinde sirkenin yüzeyinde, sakin bir örtü gibi tek ve düzgün bir ana oluşur; ana ne kadar az rahatsız edilirse o kadar sağlıklı kalır. Yavaşlık, meyvenin ve bitkinin narin kokularının sirkede kalmasını sağlar. Bu yöntemin adı Orleans usulüdür; Anadolu'nun küp sirkesiyle aynı ilkeye dayanır. Sirkenin nasıl oluştuğunu Şişedeki Canlı Dünya yazımızda anlattık.

Cam kavanozda altın renkli, berrak sirke ve yüzeyinde tek, düzgün bir tabaka hâlinde oluşan canlı sirke anası

Yüzeyde sakin bir örtü: Sirkenin yaşayan kalbi.

Karedeki şişeler: Elma Sirkelerimiz, Limon Armudu Sirkesi

Sanayi tipi üretimde

Yirminci yüzyılın ortasından beri yaygın olan hızlı batık yöntemde sıvı, büyük paslanmaz çelik tanklarda, alttan güçlü bir hava akımı basılarak ve 26–30 °C dolayında fermente edilir; dönüşüm bir iki günde tamamlanır ve çok yüksek asitliğe ulaşılabilir. Hava akımı, meyvenin uçucu kokularının bir kısmını da beraberinde götürür; bu yöntemde ana oluşmaz.

Daye Hatun'da

İkinci aşamayı sirke anası yürütür; fermantasyon serinde ve kendi hızında ilerler. Ana, sirkenin yüzeyinde yaşamaya devam eder.

3. Dinlendirme: Aylar, Yıllar

Fermantasyonun bitmesi, sirkenin hazır olduğu anlamına gelmez. Daye Hatun sirkeleri satışa çıkmadan önce dinlendirilir. Bu sürede sert asit yumuşar, yapıldığı ürünün tadı ve kokusu öne çıkar, lezzet katmanları birbirine oturur. Fıçılarımız aynı boydadır, yan yatırılır ve sirke fıçının üstteki ağzından alınıp tadılır. Bugün elimizde yedi, dokuz yaşında sirkeler var; iyi bir sirke, karanlık ve serin bir yerde ağzı açılmadan beklediği sürece güzelleşmeyi sürdürür.

Taş mahzende eşit boyda yan yatırılmış üç meşe fıçı, üzerlerine düşen ışık huzmesi ve havada süzülen toz zerreleri; önde bir kadeh kehribar renkli sirke

Zaman da bir malzemedir: Fıçıda bekleyen sirke yumuşar ve derinleşir.

Karedeki şişeler: Sultani Kuru Üzüm Sirkesi, Kalecik Karası Üzüm Sirkesi

Sanayi tipi üretimde

Tank boşaltılır ve yeni parti başlar; uzun dinlendirme bu yolun parçası değildir.

Daye Hatun'da

Her sirke satışa çıkmadan önce dinlendirilir; kimi sirkemiz yıllarca bekler.

4. Şişeleme: Süzmeden, Isıtmadan

Hiçbir Daye Hatun sirkesi pastörize edilmez ve süzülmez; kurulduğumuz günden beri böyledir. Sirke şişeye anasıyla, canlı olarak girer. Bu yüzden şişenin boynunda zamanla ince bir ana, dibinde tortu, sıvıda iplik gibi yapılar görmek doğaldır; bunlar sirkenin yaşadığını gösterir.

Şişelerimiz, sirkeyi saklamak ve servis etmek için yapılmış orijinal İtalyan şişeleridir; berrak ve antik yeşil olmak üzere iki biçim ve iki renktedir. Gıdaya uygun özel dökme tıpalar kullanılır. Kristal şeffaflığındaki etiketlerimizde altın varak vardır. Ambalajımız, Lüks Ambalaj Ödülü'nde finale kalmıştır.

Mermer masada altın varak işçiliği, dökme tıpalar ve biberiye; yanında Daye Hatun sirke ve zeytinyağı şişeleri

Altın varaklı kristal etiket, İtalyan şişe, gıdaya uygun dökme tıpa.

Karedeki şişeler: Kuru İncir Sirkesi, Hicaz Narı Sirkesi, Daye Hatun Zeytinyağı, Çilek Sultanhisar Sirkesi

Sanayi tipi üretimde

Sirke durultulur, süzülür ve ısıl işlemden geçirilir; böylece raf ömrü uzar ama ana ve tortu ile birlikte canlılık da kalmaz.

Daye Hatun'da

Süzme ve pastörizasyon yok; sirke anasıyla, canlı olarak şişelenir.

5. Ölçüm ve Kontrol: Cihaz ve Damak

Her aşama ölçülür: asitlik titrasyonla, pH ölçerle, şeker refraktometreyle izlenir. Ama tek başına sayılar bir sirkenin kalitesini anlatmaya yetmez. Başlangıcından şişelemeye kadar her aşamada degüstatörümüz sirkeyi tadar; asidin önce gelip sonra yerini meyvenin, bitkinin notalarına bırakıp bırakmadığına, lezzetin katmanlarına bakar. Her şişe, size gönderilmeden önce uzman ekibimizce tek tek kontrol edilip hazırlanır. Tadımın inceliklerini Şişeden Damağa yazımızda anlattık.

Bembeyaz laboratuvarda titrasyonla pembeye dönen örnek, pH ölçer ve refraktometre; ışığa tutulan bir kadeh altın renkli sirke; yanında Bal Sirkesi ve pembemsi mor Mavi Çay Sirkesi

Cihaz ölçer, damak onaylar.

Karedeki şişeler: Bal Sirkesi, Mavi Çay Sirkesi

Sanayi tipi üretimde

Süreç, makinelerin ve sensörlerin sürekli ölçümüyle yönetilir.

Daye Hatun'da

Her aşamada ölçüm ve degüstatör tadımı; her şişe gönderimden önce tek tek.

6. Size Ulaşana Kadar: Beş Kat Koruma

Canlı sirke cam şişede yolculuk eder; cam da kırılır. Bu yüzden her sipariş elle ve kat kat korumayla hazırlanır: İtalyan şişe önce desenli özel kâğıda sarılır, sonra özel yaptırılmış hava yastıklı kılıfa konur. Birden fazla şişenin aynı kutuda yolculuk ettiği siparişlerde ne olur ne olmaz diye bir emniyet daha eklenir: Her hava yastıklı kılıf, ayrı ayrı, 100 gramlık üç kat patpat ambalaja sarılır. Şişeleri tek pakette birlikte sarmak yerine ayrı ayrı sarmamızın bir nedeni var: Dışarıdan gelen bir darbe her paketin kendi koruması içinde kalır, iki cam birbirine değip birbirini kırmaz; olur da biri zarar görürse, diğeri sağlam kalır. Ardından paketler iki kat kalınlaştırılmış kutuya yerleştirilir; kutunun ağzına bir ayırıcı ve onun üstüne prospektüs konarak kapatılır.

Beş kat koruma: özel kâğıda sarılmış şişe, hava yastıklı kılıf, üç kat patpat, çift kat kutu, ayırıcı ve prospektüs

Kapatılmış ve bantlanmış kargo kutusu; üzerinde kırılır etiketi ve Daye Hatun teşekkür etiketi

Yola çıkmaya hazır: Kutu kapanır, sirkeniz yolculuğun son durağına doğru yola çıkar.

Yolculuk sizin elinizde de sürer: Sirkenizi ağzı kapalı olarak, ışıktan uzak ve serin bir yerde saklamanız lezzetini korur. Hangi sirkenin size uygun olduğunu seçmek için ücretsiz danışmanlığımızdan, kullanım için de uzmanlarımızın hazırladığı kişisel kullanım kılavuzundan yararlanabilirsiniz.

7. Yakında: Daye Hatun Zeytinyağı

Aynı özeni bir başka nimete de taşıyoruz. Manisa'da, Spil Dağı eteklerindeki Sancaklı bölgesinde, asırlık Akzeytin ve Gökzeytin ağaçlarından elle ve özenle toplanan zeytinler, erken hasatta ve soğuk sıkımla natürel zeytinyağına dönüşüyor. Gökzeytin uzun, sivri ve açık mavi-yeşil bir zeytindir; Akzeytin ise daha dolgun ve sarı-yeşildir. Erken hasadın imzası yağın renginde görülür: Daye Hatun Zeytinyağı koyu, derin bir yeşildir.

Daye Hatun Zeytinyağı (erken hasat, soğuk sıkım, natürel sızma) bugün istek üzerine hazırlanıyor ve yakında satışa sunulacak. Vinegret Kitaplığı'ndaki tariflerimizin de yol arkadaşı olacak.

Spil Dağı eteğinde asırlık zeytin ağaçları altında yere serili filede iki yığın erken hasat zeytin: Gökzeytin ve Akzeytin; ortada bir kâse koyu yeşil zeytinyağı

Solda uzun, mavi-yeşil Gökzeytin; sağda dolgun, sarı-yeşil Akzeytin; ortada erken hasadın koyu yeşil yağı.

Çizimdeki yer: Sancaklı, Manisa. Spil Dağı'nın eteklerinde asırlık Akzeytin ve Gökzeytin ağaçları; aşağıda Manisa ovası.

Karedeki şişeler: Daye Hatun Zeytinyağı

8. Doğru Bilinen Yanlışlar

“Berrak, tortusuz sirke daha kalitelidir.” Pırıl pırıl berraklık çoğu zaman süzme ve ısıl işlemin sonucudur. Canlı sirkede ana, tortu ve iplik gibi yapılar doğaldır.

“Sirke ne kadar ekşiyse o kadar iyidir.” İyi bir sirkede asit önce gelir ama yalnız kalmaz; ardından yapıldığı ürünün tadı ve kokusu katman katman açılır.

“Sirke sirkedir, nasıl yapıldığı fark etmez.” Asetik asitle hazırlanan sanayi tipi “sirke” hiç mayalanmamıştır ve hiçbir koşulda canlı sirke olamaz. Daye Hatun ürünleri tamamen katkısızdır.

Dalından toplanan bir elmadan, şafakta koparılan bir gülden sofranızdaki bir kaşığa uzanan bu yolculuğun her halkasında aynı özen var. Her ürün, dalından şişeye aynı uzmanın elinden geçer.

CANLI SİRKEDE STANDARDI BELİRLEMEKTEN GURUR DUYUYORUZ.

Yolculuğu Tadın

Daye Hatun canlı sirkeleri pastörize edilmez, tamamen katkısızdır ve her biri dalından şişeye aynı uzmanın elinden geçer:

Dikkat: Sirkeler her zaman suyla seyreltilerek tüketilmelidir. Gebelik ve emzirme döneminde, düzenli ilaç kullananlarda ve çocuklarda bitki sirkeleri hekime danışılarak kullanılmalıdır.

Size özel kullanım kılavuzu için Instagram hesabımız @dayehatunsirke üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

İlgili Yazılar

Kaynaklar

  1. Bekatorou A, ed. Advances in Vinegar Production. Boca Raton: CRC Press; 2019. (Bölüm 6: Current Industrial Vinegar Production: Acetators, Processes, and Consumables; Bölüm 16: Post-Fermentation Treatments of Vinegars.)
  2. TS 1880 EN 13188 Sirke Standardı. Türk Standardları Enstitüsü.
  3. Ho CW, Lazim AM, Fazry S, Zaki UKHH, Lim SJ. Varieties, production, composition and health benefits of vinegars: a review. Food Chemistry. 2017;221:1621–1630.

Bu yazıyla ilgili sorunuz mu var?

Okurken aklınıza takılan ya da daha ayrıntılı öğrenmek istediğiniz bir şey mi oldu? Bize yazınız; sorunuzu okuyup yanıtlayalım. Sık sorulan soruları, adınızı vermeden bu yazının "Sık Sorulan Sorular" bölümüne ekliyoruz. Size özel kullanım kılavuzu için de aynı adreslerden bize ulaşabilirsiniz.

Instagram'dan yazın E-posta gönderin

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
© Daye Hatun · Fermente Akademi. İçerik ve görseller izinsiz kopyalanamaz.

Etiketler: Bilim Notları, Canlı Sirke, Orleans Usulü, Sirke Anası, Daye Hatun Zeytinyağı, Akzeytin, Gökzeytin
Kasım 10, 2026
Listeye dön
cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR
Çerez Kullanımı

Sizlere en iyi alışveriş deneyimini sunabilmek adına sitemizde çerezler(cookies) kullanmaktayız. Detaylı bilgi için Kvkk sözleşmesini inceleyebilirsiniz.