Alman Usulü Kornişon Turşusu: Tatlı-Ekşi 4:2:1 Sirke Turşusu

Alman Usulü Kornişon Turşusu: Tatlı-Ekşi 4:2:1 Sirke Turşusu

Turşu deyince çoğumuzun aklına önce keskin ekşilik gelir. Oysa dünyanın pek çok mutfağında turşu, ekşiyle tatlının dengesi üzerine kuruludur. Ülkemizde “Alman turşusu” adıyla tanınan ve sofralarımızda her geçen yıl daha çok sevilen bu tatlı-ekşi kornişonlar da öyledir: Kıtır kıtır, berrak, hafif tatlı ve dereotu kokulu.

Bu turşuyu sevmemin bir nedeni de akılda kalan oranıdır: 4 ölçü sirke, 2 ölçü su, 1 ölçü şeker. Bir kez öğrendiğinizde kalemle kâğıda gerek kalmaz. Turşunun İki Yolu yazımızda anlattığımız gibi, bu bir sirke turşusudur: Asidi sirke getirir, tuz yalnızca lezzet içindir. Bu yüzden turşunun kalitesi de doğrudan sirkenin kalitesine bağlıdır.

Alman usulü kornişon turşusu tarif kartı: verim 2 kavanoz, hazırlık 40 dakika, dinlendirme 1 hafta, pişirme 5 dakika, zorluk kolay, saklama buzdolabında 2 ay

Malzemeler

1 litrelik iki cam kavanoz için:

Kavanoza girecekler

  • 1 kg kornişon salatalık (6–8 cm boyunda, sert, taze ve aynı boyda)
  • 2 orta boy kuru soğan, ince halkalar hâlinde
  • 1 demet taze dereotu (sapları dahil)
  • 4 diş sarımsak, soyulmuş
  • 2 tatlı kaşığı (20 ml) sarı hardal tohumu
  • 1 çay kaşığı (5 ml) tane karabiber
  • 2 defne yaprağı

Salamura (4 : 2 : 1)

  • 4 ölçü sirke: 600 ml Sultani Üzüm Sirkesi (asitliği en az yüzde 5)
  • 2 ölçü su: 300 ml temiz içme suyu
  • 1 ölçü şeker: 150 ml (yaklaşık 130 g) toz şeker
  • 1 yemek kaşığı (yaklaşık 17 g) katkısız, iyotsuz salamura tuzu

Oran hacimce ölçülür: Aynı ölçü kabıyla 4 kap sirke, 2 kap su, 1 kap şeker. Bu miktarlar yaklaşık 1 litre salamura verir. Kaşık ölçüleri: çay kaşığı 5 ml, tatlı kaşığı 10 ml, yemek kaşığı 15 ml.

Yapılışı

  1. Kornişonları yıkayınız. Kornişonları soğuk suyun altında yumuşak bir fırçayla, çiçek uçlarındaki kurumuş çiçek kalıntıları da gidecek şekilde iyice yıkayınız. Ezik, yumuşamış ya da sararmış olanları ayırınız.
  2. Çiçek uçlarını kesiniz. Her kornişonun çiçek ucundan (sapın karşı tarafındaki uç) 3–5 mm kesip atınız. Neden? Bu uçta turşuyu yumuşatan enzimler yoğunlaşır.
  3. Buzlu suda bekletiniz. Kornişonları buzlu suyla dolu geniş bir kapta 2 saat bekletiniz. Neden? Soğuk, hücrelerin suyunu tutmasına ve kornişonların gerginleşmesine yardım eder; turşu daha kıtır olur.
  4. Kavanozları hazırlayınız. Kavanozları ve kapaklarını sıcak, sabunlu suyla yıkayıp iyice durulayınız ve kurumaya bırakınız. Kapaklar asitle temas edeceği için iç yüzeyi kaplamalı olmalıdır.
  5. Salamuranın suyunu hazırlayınız. Suyu, şekeri ve tuzu cam, emaye ya da paslanmaz çelik bir tencereye alınız. Şeker ve tuz eriyinceye kadar karıştırarak orta ateşte bir taşım kaynatınız ve ocaktan alınız. Tamamen soğumaya bırakınız.
  6. Sirkeyi ekleyiniz. Karışım oda sıcaklığına indiğinde sirkeyi ekleyip karıştırınız. Neden? Canlı sirkenin bakterileri ve taze aroması ısıya dayanıklı değildir; sirkeyi ısıtmadan eklemek, ikisini de kavanoza taşır.
  7. Kavanozlara diziniz. Her kavanozun dibine birkaç dal dereotu, 2 diş sarımsak, 1 tatlı kaşığı hardal tohumu, karabiberin yarısı ve 1 defne yaprağı koyunuz. Kornişonları dik olarak, aralarına soğan halkaları sıkıştırarak sıkıca diziniz; üstüne kalan dereotunu yerleştiriniz.
  8. Salamurayı dökünüz. Soğuk salamurayı kornişonların üzerine, en az 1 cm örtecek şekilde dökünüz. Kavanozu hafifçe tıklatarak hava kabarcıklarını çıkarınız; kavanozun ağzında 1–2 cm boşluk bırakınız. Gerekirse kornişonları salamuranın altında tutmak için üstlerine temiz bir cam ağırlık koyunuz.
  9. Buzdolabında dinlendiriniz. Kapakları sıkıca kapatıp kavanozları buzdolabına yerleştiriniz. Turşunuz bir hafta sonra yenmeye başlar; lezzeti en güzel 2–3 haftada oturur.

Bir Türk sofrasında kâsede kuru fasulye, tabakta pilav, yanında küçük bir tabakta dereotlu tatlı-ekşi kornişon turşusu ve geniş ağızlı cam kavanoz

Kuru fasulye, pilav ve bir tabak tatlı-ekşi kornişon.

Mutfağın Bilimi

Mutfağın Bilimi: Şeker korumaz, dengeler. Bu turşuyu koruyan sirkenin asididir; şeker yalnızca tattır. Dilimiz tatlıyı ve ekşiyi aynı anda algıladığında biri öbürünü yumuşatır: Şeker, sirkenin sertliğini damakta dengeler ve meyvemsi aromasını öne çıkarır. Bu yüzden turşunuzu fazla ekşi bulursanız sirkeyi asla azaltmayınız; bir sonraki kavanozda şekeri biraz artırınız. Sirkeyi azaltmak, turşunun koruma kalkanını inceltir.

Mutfağın Bilimi: Asit hesabı güvenli tarafta. Asitliği yüzde 5 olan 600 ml sirke, yaklaşık 30 gram asit taşır. Kornişonlar kendi suyunu salamuraya verdikçe bu asit seyrelir; denge kurulduğunda bile kavanozun bütünündeki asit oranı yüzde 1'in üzerinde kalır. Bu da pH'ı, gıda güvenliğinin kritik eşiği olan 4,6'nın çok altında tutar. Tarifin “sirke en az su kadar” kuralı bu hesap içindir; 4:2:1 oranında sirke, sudan iki kat fazladır.

Mutfağın Bilimi: Kıtırlığın sırrı. Kornişonun kıtırlığı, hücreleri birbirine bağlayan pektine ve hücrelerin su dolu gerginliğine bağlıdır. Çiçek ucunu kesmek pektini söken enzimleri uzaklaştırır, buzlu su hücreleri gerginleştirir, soğuk salamura da sebzeyi pişirmeden korur. Sıcak salamurayla kurulan turşular daha çabuk yumuşar.

Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar

Sirkeyi azaltmak. Ekşiliği yumuşatmanın yolu şekerdir. 4:2:1 oranında sirke her zaman sudan fazla, en az iki katı olmalıdır.

Asitliği bilinmeyen sirke kullanmak. Evde yapılan ve “çok sert” bulunan sirkelerin çoğu ölçüldüğünde yüzde 2–3'te kalır. Bu tarif, asitliği en az yüzde 5 olan sirkeyle güvenlidir.

Sirkeyi kaynatmak. Uzun süre kaynayan salamurada sirkenin asidinin bir kısmı buharla uçar; canlı sirkenin canlılığı da kaybolur. Sirkeyi soğumuş karışıma ekleyiniz.

Bayat ya da yumuşak kornişon kullanmak. Turşu, sebzeyi sertleştirmez. Toplandığı gün ya da ertesi gün alınmış, sert kornişon seçiniz.

İyotlu sofra tuzu kullanmak. Salamurayı bulandırabilir ve rengini koyulaştırabilir. Katkısız, iyotsuz salamura tuzu kullanınız.

Toz baharat kullanmak. Toz baharat salamurayı bulandırır. Hardal ve karabiberi tane olarak kullanınız.

Mayalanan turşuyla karıştırmak. Bu bir sirke turşusudur; kabarcık yapmaz, gaz salmaz. Kavanozda köpürme, bulanıklık ya da kötü koku görürseniz turşuyu tüketmeyiniz.

Sunum Önerileri

Tatlı-ekşi kornişon, kuru fasulye ve pilavın, mercimek köftesinin, ızgara köftenin ve et sotenin yanında sofranın dengeleyicisidir. İnce dilimleyip patates salatasına, rus salatasına ya da tavuklu sandviçlere katabilirsiniz. Kavanozdaki soğan halkaları da en az kornişonlar kadar lezzetlidir; salatalara ve dürümlere çok yakışır.

Saklama ve Güvenlik

Bu tarif bir buzdolabı turşusudur. Kavanozlarınızı her zaman buzdolabında saklayınız ve 2 ay içinde tüketiniz. Turşuyu her seferinde temiz ve kuru bir çatal ya da maşayla alınız; kornişonlar salamuranın altında kalmalıdır. Kornişonlar yumuşar, sümüksüleşir, salamura köpürür ya da kötü kokarsa turşuyu tüketmeyiniz.

Bu turşuyu oda sıcaklığında, kilerde ya da dolapta saklamayınız; tarif buzdolabı için hesaplanmıştır. Kavanozu buzdolabından çıkarıp sofraya koyduğunuzda işiniz bitince yeniden buzdolabına kaldırınız. Tuz ölçüleri ve salamuranın bütün inceliklerini Salamura Rehberi yazımızda bulabilirsiniz.

Bu Tarifin Sirkeleri

Daye Hatun canlı sirkeleri pastörize edilmez, tamamen katkısızdır ve her biri dalından şişeye aynı uzmanın elinden geçer. Titrasyonla ölçülmüş asitlikleri yüzde 5 ve üzerindedir. Bu tarifte sirke ısıtılmadığı için canlı sirkenin aroması kornişonlara olduğu gibi geçer.

Bu tarifte kullandığımız

Şunlarla da deneyebilirsiniz

Dikkat: Sirkeler her zaman suyla seyreltilerek tüketilmelidir. Bu tarifteki sirke miktarı lezzet ve koruma içindir; sirke, sudan az olmamalıdır. Tarif şeker ve tuz içerdiğinden, şeker ya da tuz kısıtlaması olanlar porsiyonlarına dikkat etmelidir. Kan şekeri, tansiyon vb. düzenleyici ilaç kullananların hekimine danışması önerilir; desteklerin kullanılması esnasında doktorunuzun önerdiği tedavi (insülin dahil) aksatılmadan sürdürülmelidir.

Size özel kullanım kılavuzu için Instagram hesabımız @dayehatunsirke üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

İlgili Yazılar

Kaynaklar

  1. USDA, National Institute of Food and Agriculture. Complete Guide to Home Canning, Guide 6: Preparing and Canning Fermented Foods and Pickled Vegetables. 2015.
  2. McGee H. On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen. Revised ed. New York: Scribner; 2004. (Turşular ve sebze dokusu bölümleri)
  3. Breidt F, McFeeters RF, Pérez-Díaz I, Lee CH. Fermented vegetables. In: Doyle MP, Buchanan RL, eds. Food Microbiology: Fundamentals and Frontiers. 4th ed. ASM Press; 2013:841–855.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
© Daye Hatun · Fermente Akademi. İçerik ve görseller izinsiz kopyalanamaz.

Etiketler: Tarif, Turşu, Turşu Sanatı, Alman Turşusu, Kornişon Turşusu, Sirke Turşusu, Tatlı Ekşi Turşu, Üzüm Sirkesi
Ekim 21, 2026
Listeye dön
cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR
Çerez Kullanımı

Sizlere en iyi alışveriş deneyimini sunabilmek adına sitemizde çerezler(cookies) kullanmaktayız. Detaylı bilgi için Kvkk sözleşmesini inceleyebilirsiniz.