Kara Mürver Kış Şurubu: Tarçınlı, Zencefilli, Ballı ve Canlı Sirkeli

Kara Mürver Kış Şurubu: Tarçınlı, Zencefilli, Ballı ve Canlı Sirkeli

Sonbahar sonunda Karadeniz'in orman kıyılarında, köy yollarının kenarında küçük, düz şemsiyeler hâlinde sarkan siyah meyveler görürsünüz. Kara mürverdir. Çiğken acımsı ve yenmez; ama pişince öyle koyu, öyle derin bir mor verir ki bir kavanoz şurup kış boyunca sofraya renk taşır.

Bu tarif, Kış Sofrası yazımızın kara mürver paragrafından doğdu. Meyveyi tarçın, karanfil ve zencefille kısık ateşte pişiriyor, süzüyoruz; bal şurup ılıyınca, canlı Kara Mürver Sirkesi ise en sonda, soğukta giriyor. Ortaya çıkan koyu mor şurup, ılık suyla bir kış şerbeti, süzme yoğurdun üstünde bir sos, sütlacın yanında bir renk olur.

Kara mürver kış şurubu tarif kartı: verim yaklaşık 500 ml'lik 1 kavanoz, pişirme kısık ateşte 35–40 dakika, bal 40 °C'nin altında, sirke en sonda ve soğukta, servis bir bardak ılık suya 2 yemek kaşığı, saklama yalnızca buzdolabında 2 hafta

Malzemeler

500 ml'lik 1 cam kavanoz için:

Pişecekler

  • 100 g kuru kara mürver ya da 200 g taze, iyice olgunlaşmış kara mürver (saplarından tek tek ayıklanmış)
  • 750 ml su
  • 1 çubuk tarçın
  • 4 karanfil
  • 4 ince dilim taze zencefil

Şurup ılıyınca

Kaşık ölçüleri: çay kaşığı 5 ml, tatlı kaşığı 10 ml, yemek kaşığı 15 ml; su bardağı 250 ml.

Önce şunu bilin Kara mürverin çiğ meyvesi, yaprağı, sapı ve olgunlaşmamış yeşil meyveleri mide bulantısı, kusma ve ishale yol açabilen bileşenler taşır. Meyveler saplarından tek tek ayıklanır, yalnızca iyice olgunlaşmış siyah meyveler kullanılır ve mutlaka pişirilir. Kara mürveri (Sambucus nigra) tanımıyorsanız yabanda toplamayınız; benzer görünen bazı türler zehirlidir. Kuru meyveyi aktardan ya da güvendiğiniz bir kaynaktan alınız.

Yapılışı

Daye Hatun Doğu Türkistan'da, İli vadisindeki Ğulca'da, mavi ve firuze boyalı oymalı ahşap direkli eski bir Uygur evinin üzüm asmalı verandasında ayakta; sol elindeki saplı bakır tencereden koyu mor kara mürver şurubunu, sağ eliyle tuttuğu tülbent kaplı süzgeçten kavanoza döküyor; masada bal, pişmiş mürver, tarçın, karanfil, zencefil ve Uygur nanı; arkada karlı Tanrı Dağları

Pişen mürver tülbentten süzülür; bal ve sirke ancak şurup ılıyınca girer.

  1. Ayıklayınız. Taze mürver kullanıyorsanız meyveleri bir çatalın dişleriyle saplarından sıyırarak tek tek ayıklayınız; yeşil, olgunlaşmamış meyveleri ve sap parçalarını ayırınız. Meyveleri bol suda yıkayıp süzünüz. Kuru mürveri yalnızca yıkayınız.
  2. Pişiriniz. Mürveri, suyu, tarçını, karanfili ve zencefili bir tencereye alıp kaynatınız. Kaynayınca ateşi kısınız ve kapağı yarı açık olarak 35–40 dakika, su yaklaşık yarıya inene kadar pişiriniz. Neden bu kadar uzun? Isı, mürverin rahatsızlık veren bileşenlerini parçalar ve meyveyi yumuşatarak rengin suya geçmesini sağlar.
  3. Ezip süzünüz. Tencereyi ateşten alınız; meyveleri tahta kaşığın sırtıyla tencerenin içinde ezip tülbent kaplı ince bir süzgeçten geçiriniz. Tülbenti iyice sıkarak bütün suyu alınız; posayı, tarçını ve karanfili atınız. Yaklaşık 350 ml koyu mor bir şurup kalır.
  4. Ilıtınız. Şurubu elinizi yakmayacak sıcaklığa, 40 °C'nin altına inene kadar bekletiniz.
  5. Balı ve sirkeyi ekleyiniz. Balı ılık şurupta karıştırarak eritiniz, ardından canlı sirkeyi ekleyip karıştırınız. Neden ılıkken? Balın kokusu ve kendine özgü bileşenleri yüksek ısıda bozulur; canlı sirke de ısıya dayanıklı değildir.
  6. Kavanoza alınız. Şurubu temiz bir cam kavanoza doldurup kapağını kapatınız ve buzdolabına koyunuz.

1950'lerde Erzurum'da, karlı bir kış akşamı eski bir taş evin tandır odasında, kızaran tandırın yanında bakır sinide açık bir kavanoz koyu mor kara mürver şurubu, kulplu cam fincanlarda buharı tüten kara mürver şerbeti, Kütahya kâsede üstüne şurup gezdirilmiş süzme yoğurt, katlanmış lavaş, ceviz ve kuru kayısı, bal; arkada bakır kaplar ve karla dolu küçük pencere

Erzurum'da bir kış akşamı: tandır başında kara mürver şerbeti ve şuruplu yoğurt.

Mutfağın Bilimi

Mutfağın Bilimi: Neden mutlaka pişirilir? Kara mürverin yaprağı, sapı, tohumu ve olgunlaşmamış meyvesi, siyanojenik glikozit denen ve vücutta parçalanınca rahatsızlık veren bileşenler taşır. ABD'de 1983'te ezilmiş çiğ meyve, yaprak ve saplarla hazırlanmış bir mürver suyunu içen sekiz kişide bulantı, kusma, karın kramplarını içeren bir zehirlenme bildirildi. Olgun meyve ve uzun pişirme bu bileşenleri büyük ölçüde ortadan kaldırır; bu yüzden tarif "ayıkla, pişir, süz" üzerine kuruludur.

Mutfağın Bilimi: Mor neden parlak kalır? Mürverin rengini veren antosiyaninler, ortamın asitliğine göre renk değiştiren doğal boyalardır: Asitli ortamda parlak yakut-mor, nötr ve bazik ortamda boz mavi-griye kayarlar. En sonda eklenen canlı sirke şurubun asitliğini artırır; mor hem parlaklaşır hem de buzdolabında daha uzun süre korunur.

Mutfağın Bilimi: Neden bal ve sirke sonda? Balın kokusu ve kendine özgü bileşenleri ısıya duyarlıdır; kaynayan şuruba eklenen bal düz bir şekere dönüşür. Canlı sirke de pişirilmez: Ilık şuruba eklendiğinde hem tadı tamamlar hem de canlılığını korur.

Neden Sofranızda Olmalı?

Kara mürver, antosiyanin bakımından en zengin meyvelerden biridir; ABD'de yapılan bir analizde mürver, aronya ve frenk üzümüyle birlikte en yüksek antosiyanin içeriğine sahip meyveler arasında yer aldı. Bu koyu mor boyalar, meyvenin kendini güneşe ve zararlılara karşı koruduğu polifenollerdir. Avustralya'da uzun uçak yolculuğu yapan 312 kişiyle yapılan bir çalışmada, kara mürver ekstresi alan gruptaki soğuk algınlıklarının ortalama iki gün daha kısa ve daha hafif geçtiği görüldü; Norveç'te grip belirtileri olan 60 hastayla yapılan küçük bir çalışmada da mürver şurubu alanların yakınmalarının plaseboya göre daha erken azaldığı bildirildi. Bu çalışmalar standartlaştırılmış ekstrelerle yapılmıştır. Bu şurup ise kışın sofrasına, canlı sirkesiyle birlikte, mevsimin en koyu rengini getirir.

Buradaki araştırma bulguları bu bitkilerin kendisi ve ekstreleri incelenerek elde edilmiştir. Fermantasyonun bitkisel bileşenleri dönüştürerek bazı durumlarda daha kolay emilen yeni formlar ortaya çıkarabildiği bilinmektedir; bu dönüşümün söz konusu etkilere nasıl yansıdığına dair araştırmalar ise sürmektedir.

Bal bir yaşından küçük bebeklere verilmez. Şurup bal içerdiği için kan şekerini yükseltir; diyabeti olanlar ölçülü tüketmeli ve hekimine danışmalıdır. Gebelik ve emzirme döneminde, bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullananlarda ve otoimmün hastalığı olanlarda kara mürver ürünleri hekime danışılarak kullanılmalıdır.

Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar

Sapları ayıklamamak. Sap ve yeşil meyve şuruba geçmemelidir. Meyveyi çatalla sıyırıp tek tek ayıklamak tarifin en önemli adımıdır.

Kısa pişirmek. Mürver en az 35 dakika kısık ateşte pişmelidir; kısa pişirme hem rengi soluk bırakır hem de güvenliği azaltır.

Balı kaynayan şuruba eklemek. Bal ılık şurupta erir; kaynayan şurupta kokusu kaybolur.

Sirkeyi pişirmek. Canlı sirke en sonda, soğukta girer; pişirilirse hem canlılığı hem tazeliği kaybolur.

Alüminyum ya da kalaysız bakır tencere. Asitli meyve ve sirke bu metallerle tepkimeye girer, tada metal karışır. Çelik, emaye ya da kalaylı bakır kullanınız.

Sunum Önerileri

Kış şerbeti: Bir bardak ılık ya da sıcak suya 2 yemek kaşığı şurup; bir dilim limonla. Yoğurt sosu: Süzme yoğurdun üstüne bir yemek kaşığı şurup gezdiriniz, üzerine dövülmüş ceviz serpiniz. Tatlı yanında: Sütlacın, muhallebinin ya da irmik helvasının yanına birkaç damla. Soğuk şerbet: Yaz gelince buzlu suyla. Bu ölçüler lezzet içindir.

Saklama ve Güvenlik

Şurubu ağzı kapalı cam kavanozda yalnızca buzdolabında saklayınız ve 2 hafta içinde tüketiniz. Her seferinde temiz ve kuru bir kaşık kullanınız. Yüzeyde küf, köpürme ya da ekşimiş, alkolümsü bir koku görürseniz şurubu atınız. Oda sıcaklığında saklamayınız.

Bu Tarifin Sirkeleri

Daye Hatun canlı sirkeleri pastörize edilmez, tamamen katkısızdır ve her biri dalından şişeye aynı uzmanın elinden geçer. Bitki sirkelerimiz bitkinin kendisinden mayalanarak yapılır. Titrasyonla ölçülmüş asitlikleri yüzde 5 ve üzerindedir.

Bu tarifte kullandığımız

Kışın koyu renkli meyveleriyle de deneyebilirsiniz

Başka bir sirke kullanırsanız ölçü yine 60 ml'dir; kara mürverin rengi ve tadı şurubun kendisinden gelir.

Dikkat: Sirkeler her zaman suyla seyreltilerek tüketilmelidir. Bu tarifteki sirke miktarı lezzet içindir. Kan şekeri, tansiyon vb. düzenleyici ilaç kullananların hekimine danışması önerilir; desteklerin kullanılması esnasında doktorunuzun önerdiği tedavi (insülin dahil) aksatılmadan sürdürülmelidir.

Size özel kullanım kılavuzu için Instagram hesabımız @dayehatunsirke üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

İlgili Yazılar

Kaynaklar

  1. Tiralongo E, Wee SS, Lea RA. Elderberry supplementation reduces cold duration and symptoms in air-travellers: a randomized, double-blind placebo-controlled clinical trial. Nutrients. 2016;8(4):182.
  2. Zakay-Rones Z, Thom E, Wollan T, Wadstein J. Randomized study of the efficacy and safety of oral elderberry extract in the treatment of influenza A and B virus infections. Journal of International Medical Research. 2004;32(2):132–140.
  3. Wu X, Gu L, Prior RL, McKay S. Characterization of anthocyanins and proanthocyanidins in some cultivars of Ribes, Aronia, and Sambucus and their antioxidant capacity. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 2004;52(26):7846–7856.
  4. Centers for Disease Control (CDC). Poisoning from elderberry juice — California. Morbidity and Mortality Weekly Report. 1984;33(13):173–174.

Bu tarifle ilgili sorunuz mu var?

Denediniz, takıldığınız bir yer mi oldu, ya da merak ettiğiniz bir şey mi var? Bize yazınız; sorunuzu okuyup yanıtlayalım. Sık sorulan soruları, adınızı vermeden bu yazının "Sık Sorulan Sorular" bölümüne ekliyoruz. Size özel kullanım kılavuzu için de aynı adreslerden bize ulaşabilirsiniz.

Instagram'dan yazın E-posta gönderin

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
© Daye Hatun · Fermente Akademi. İçerik ve görseller izinsiz kopyalanamaz.

Etiketler: Tarif, İçecek, Kış Şurubu, Kara Mürver, Şerbet, Bal, Tarçın, Zencefil, Canlı Sirke
Kasım 10, 2026
Listeye dön
cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR
Çerez Kullanımı

Sizlere en iyi alışveriş deneyimini sunabilmek adına sitemizde çerezler(cookies) kullanmaktayız. Detaylı bilgi için Kvkk sözleşmesini inceleyebilirsiniz.