Tatlı Domates Salçası

Tatlı Domates Salçası

Yaşı uygun olanların çocukluk anılarında, üzerine salça sürülmüş bir dilim ekmek her daim vardır. Bugün size en nadide restoranda yenecek özel bir yemek mi, yoksa o mütevazı salçalı ekmek mi diye sorsalar, tercihim kesinlikle salçalı ekmek olurdu.

Bu defa sizlerle alışık olduğumuz tuzlu salça yerine bir tatlı salça tarifi paylaşıyoruz. Zencefilin sıcaklığı, yıldız anasonun hafif tatlı kokusu ve vanilyanın yumuşaklığıyla; kahvaltılarda, sandviçlerde, bazı etlerin yanında ya da kuzeni ketçabın erişemediği yerlerde ağzınızı tatlandıracak bir eşlikçi. Tarifin sırrı, ekşiyle tatlıyı buluşturan sirkede ve onu ne zaman eklediğinizde saklı.

Tatlı domates salçası tarif kartı: verim 500 ml, hazırlık 30 dakika, dinlendirme 30 dakika, pişirme 25–30 dakika, zorluk orta, saklama 2 hafta

Malzemeler

500 ml'lik bir kavanoz için:

  • 2,3 kg etli erik domatesi (bazı yerlerde “roma” adıyla geçer)
  • 250–300 g toz şeker (damak tadınıza göre değiştirebilirsiniz)
  • 4 yemek kaşığı (60 ml) Elma Sirkelerimizden biri: 3 yemek kaşığı pişirmede, 1 yemek kaşığı salça soğuduktan sonra kullanılır
  • 2,5 cm taze zencefil, soyulmuş ve ince dilimlenmiş
  • 2 adet yıldız anason
  • 1 çay kaşığı (5 ml) kaya tuzu
  • Yarım vanilya çubuğu ya da 1 çay kaşığı (5 ml) saf vanilya özütü

Vanilya üzerine bir not: Paketlerde “vanilya” adıyla satılan tozlar çoğunlukla vanilin adlı aroma vericidir; bu tarifte kullanmıyoruz. Vanilya çubuğu alkol içermez. Saf vanilya özütlerinin büyük kısmı ise alkollü bir çözeltidir; bu yüzden önceliğimiz vanilya çubuğudur.

Kaşık ölçüleri: çay kaşığı 5 ml, tatlı kaşığı 10 ml, yemek kaşığı 15 ml.

Yapılışı

  1. Domatesleri soyunuz. Domatesleri kabuk sıyırıcıyla soyarak kabuğunu alınız. Sıyırıcınız yoksa domateslerin altına bıçakla çarpı şeklinde küçük bir çentik atınız, 30 saniye kaynar suda bekletip hemen buzlu suya alınız; kabuk çentikten kendiliğinden kalkacaktır.
  2. Doğrayıp süzünüz. Domatesleri boyuna, 1 cm aralıklarla şeritler hâlinde doğrayınız ve suyunun akması için kevgirde bekletiniz. Neden? Tavaya giren su ne kadar azsa pişirme o kadar kısa sürer; kısa pişirme, domatesin parlak rengini ve taze tadını korur. Süzülen domates suyunu çorbalarda değerlendirebilirsiniz.
  3. Maserasyon için bekletiniz. Suyu süzülmüş domates şeritlerini geniş bir tavaya alınız. Üzerine şekeri, sirkenin 3 yemek kaşığını, zencefili, yıldız anasonu ve tuzu ekleyiniz. Vanilya çubuğu kullanıyorsanız çubuğu boyuna ikiye yarınız, tohumlarını bıçağın sırtıyla kazıyarak karışıma katınız ve kabuğunu da tavaya bırakınız. İyice karıştırıp 30 dakika bekletiniz. İsterseniz yıldız anasonu ve zencefil dilimlerini tülbent bir keseye koyabilirsiniz; sonradan ayıklamak kolaylaşır.
  4. Pişiriniz. Karışımı orta-yüksek ateşte, 25–30 dakika boyunca sürekli karıştırarak, kalın bir macun hâline gelene ya da tavanın kenarlarından sıvı gelmeyene kadar pişiriniz. Şekerli karışım kolay yapışır ve koyulaştıkça sıçrar; uzun saplı bir tahta kaşık kullanınız. Vanilya özütü kullanıyorsanız pişirmenin başında ekleyiniz.
  5. Kıvam testini yapınız. Bir porselen tabağı önceden dondurucuda soğutunuz. Tabağa bir çay kaşığı salça koyup bir dakika bekleyiniz. Salçanın çevresinden su ayrılmıyorsa ve parmağınızla ittiğinizde yüzeyi kırışıyorsa kıvamını bulmuştur. Henüz değilse, 1–2 dakikalık aralıklarla pişirmeye ve testi tekrarlamaya devam ediniz.
  6. Baharatları ayıklayınız. Yıldız anasonu, vanilya kabuğunu ve zencefil dilimlerini maşa ya da kaşıkla alınız; dilerseniz salçayı iri delikli bir kevgirden geçirerek de ayıklayabilirsiniz. Daha pürüzsüz bir doku isterseniz bu aşamada blender kullanabilirsiniz.
  7. Son sirkeyi ekleyiniz. Salça tamamen soğuduktan sonra kalan 1 yemek kaşığı sirkeyi ekleyip karıştırınız. Neden? Canlı sirkenin bakterileri ve en uçucu aroma bileşikleri ısıya dayanıklı değildir. Pişirmedeki sirke lezzeti ve asitliği kurar; soğuyunca eklenen sirke ise taze aromayı geri getirir.
  8. Kavanozlayınız. Salçayı temiz ve kuru bir kavanoza alınız, ağzını sıkıca kapatarak buzdolabında saklayınız ve 2 hafta içinde tüketiniz.

Bakır kâsede koyu kıvamlı tatlı domates salçası, kenarları kızarmış köy ekmeği dilimleri, erik domatesleri, yıldız anason, zencefil ve ince belli bardakta çay

Kızarmış köy ekmeği, bir bardak çay ve tatlı domates salçası.

Mutfağın Bilimi

Mutfağın Bilimi: Maserasyon sırasında domatesin üzerine serpilen şeker, ozmoz yoluyla hücrelerin içindeki suyu dışarı çeker. Bu yarım saatlik bekleme, domatesin suyunu tavaya girmeden önce serbest bırakır; pişirme kısalır, şeker domatesin dokusuna işler ve salçanın rengi daha parlak kalır.

Mutfağın Bilimi: Domatese kırmızı rengini veren likopen, pişirildiğinde ve yağla birlikte yendiğinde vücutta çok daha kolay emilir. 1997'de yapılan bir çalışmada, salçadan alınan likopenin kana geçen miktarı taze domatese göre belirgin biçimde yüksek bulundu. Zeytinyağı gezdirilmiş kızarmış ekmeğe sürülen salçanın bilimsel karşılığı budur.

Mutfağın Bilimi: Sirke bu tarifte iki iş görür. Ekşiliği, şekerin tatlılığını dengeleyerek damakta yorucu olmayan bir tatlı-ekşi uyum kurar. Asidi ise domatesin kendi pektininin şekerle birlikte bir ağ örmesine yardım eder; salçanın kaşıkta duran, reçeli andıran gövdesi bu ağdan gelir.

Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar

Sulu domates seçmek. Salkım ya da sulu sofralık domatesler çok uzun pişer ve kıvamı zor tutar. Etli, az çekirdekli erik domatesi bu tarifin temelidir.

Kıvama sıcakken karar vermek. Sıcak salça olduğundan akışkan görünür, soğudukça koyulaşır. Gözle karar verenler çoğu zaman salçayı fazla pişirip sertleştirir; soğuk tabak testi bu yüzden vardır.

Ateşi açık bırakıp karıştırmamak. Şeker tavanın dibinde hızla karamelleşir, ardından yanar ve acılaşır. Son on dakikada karıştırmayı bırakmayınız.

Sirkenin tamamını baştan eklemek. Pişen sirke lezzetini salçaya bırakır ama taze aromasını kaybeder. Son kaşığı soğuyunca eklemek, salçaya canlı bir parlaklık kazandırır.

Kavanozu dolap rafında saklamak. Bu salça bir konserve değildir; buzdolabında saklanmalıdır.

Sunum Önerileri

Kahvaltıda kenarları kızarmış köy ekmeğine, beyaz peynir ya da eski kaşarla birlikte sürünüz. Kaşarlı tostun ve köfte ekmeğin içinde ketçabın yerini alabilir. Izgara köftenin, kuzu pirzolanın ya da tavuk şişin yanında küçük bir kâsede servis edebilirsiniz. Peynir tabağında tulum ve olgun kaşarın tuzunu dengeler.

Saklama ve Güvenlik

Salçayı her seferinde temiz ve kuru bir kaşıkla alınız. Domatesin kendi pH değeri çoğunlukla 4,2 ile 4,9 arasındadır; yani gıda güvenliğinde kritik kabul edilen 4,6 sınırına yakındır. Sirke ve şeker korumayı güçlendirir, ama bu tarif uzun süre oda sıcaklığında saklanacak bir konserve değildir. Buzdolabında, ağzı sıkıca kapalı kavanozda 2 hafta güvenle tüketebilirsiniz. pH ve 4,6 sınırının neden önemli olduğunu Şişeden Damağa yazımızda anlatmıştık.

Bu Tarifin Sirkeleri

Daye Hatun canlı sirkeleri pastörize edilmez, tamamen katkısızdır ve her biri dalından şişeye aynı uzmanın elinden geçer.

Bu tarifte kullandığımız

Şunlarla da deneyebilirsiniz

Dikkat: Sirkeler her zaman suyla seyreltilerek tüketilmelidir. Bu tarifteki sirke miktarı lezzet içindir. Tarif şeker içerdiğinden, şeker tüketimini sınırlaması gerekenler porsiyonlarına dikkat etmelidir. Kan şekeri, tansiyon vb. düzenleyici ilaç kullananların hekimine danışması önerilir; desteklerin kullanılması esnasında doktorunuzun önerdiği tedavi (insülin dahil) aksatılmadan sürdürülmelidir.

Size özel kullanım kılavuzu için Instagram hesabımız @dayehatunsirke üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

İlgili Yazılar

Kaynaklar

  1. Gärtner C, Stahl W, Sies H. Lycopene is more bioavailable from tomato paste than from fresh tomatoes. Am J Clin Nutr. 1997;66(1):116–122.
  2. McGee H. On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen. Revised ed. New York: Scribner; 2004. (Meyve reçelleri, pektin ve şekerle pişirme bölümleri)
  3. U.S. Food and Drug Administration. Approximate pH of Foods and Food Products. Bacteriological Analytical Manual kaynakları.
  4. U.S. Food and Drug Administration. 21 CFR Part 114: Acidified Foods.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
© Daye Hatun · Fermente Akademi. İçerik ve görseller izinsiz kopyalanamaz.

Etiketler: Tarif, Tatlı Salça, Domates Salçası, Kahvaltılık, Elma Sirkesi, Zencefil, Yıldız Anason, Salçalı Ekmek
Ekim 20, 2026
Listeye dön
cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR
Çerez Kullanımı

Sizlere en iyi alışveriş deneyimini sunabilmek adına sitemizde çerezler(cookies) kullanmaktayız. Detaylı bilgi için Kvkk sözleşmesini inceleyebilirsiniz.