Erik Turşusu: Közlenmiş Acı Biberli, Defneli, Canlı Erik Sirkesiyle

Erik Turşusu: Közlenmiş Acı Biberli, Defneli, Canlı Erik Sirkesiyle

Ağustos sonunda erik ağacının altında durduğunuzda dallar mor ve kırmızıya kesmiş meyvelerle yere eğilmiş olur. Bir kısmı reçele, bir kısmı pestile, bir kısmı da kurusun diye damlara serilir. Ama erik yalnızca tatlıya yaraşmaz: Biraz acıyla, biraz defneyle ve iyi bir sirkeyle buluştuğunda kebabın, ızgaranın yanına konan, sofrayı şaşırtan bir turşuya dönüşür.

Sert ve olgun erikler ikiye bölünüp çekirdekleri çıkarılır, iki küçük kavanoza dizilir. Közlenmiş bir kırmızı acı biber, tane karabiber ve defne yaprağı suda demlenir; soğuyunca canlı erik sirkesiyle buluşur ve eriklerin üzerine dökülür. Üç gün sonra kavanozdaki salamura yakut rengine dönmüştür; erikler tatlı, ekşi ve hafifçe acıdır, közün izi de damakta kalır.

Tarifin iki sırrı var: Erikleri yumuşamaya başlamadan, sert seçmek ve sirkeyi asla ısıtmamak. Turşunun İki Yolu yazımızda anlattığımız gibi bu bir sirke turşusudur; sirke sudan üç kat fazladır ve kavanozu sirkenin asidi korur. Bu tarifte eriği kendi sirkesiyle buluşturuyoruz: Mor Mürdüm Eriği Sirkesi hem meyvenin aromasını derinleştirir hem de salamuranın rengine kendi rengini katar.

Erik turşusu tarif kartı: verim 500 ml'lik 2 kavanoz, hazırlık 20 dakika, demleme 20 dakika, dinlendirme 3 gün, zorluk kolay, saklama buzdolabında 1 ay

Malzemeler

500 ml'lik 2 cam kavanoz için:

Erikler

  • 570 g sert ve olgun kırmızı ya da mor erik (mürdüm, papaz eriği gibi), ikiye bölünüp çekirdekleri çıkarılmış

Salamura (3 ölçü sirke : 1 ölçü su)

  • 240 ml (1 su bardağı) Mor Mürdüm Eriği Sirkesi (asitliği en az yüzde 5)
  • 80 ml (yaklaşık ⅓ su bardağı) içme suyu
  • 120 g (yaklaşık ⅔ su bardağı) toz şeker (damak tadınıza göre 100–150 g)
  • 1 adet kırmızı sivri acı biber, közlenmiş
  • 1 çay kaşığı tane karabiber
  • 2 adet defne yaprağı

Kaşık ölçüleri: çay kaşığı 5 ml, tatlı kaşığı 10 ml, yemek kaşığı 15 ml; su bardağı 250 ml.

Hangi erik turşuluktur? Turşuluk erik rengini almış, tadı oturmuş ama eti hâlâ sert olmalıdır; parmakla bastırdığınızda iz bırakmamalıdır. Çekirdeğinden kolayca ayrılan türler (mürdüm ve papaz eriği gibi) işinizi kolaylaştırır. Ezik, çatlak ya da yumuşamaya başlamış erikleri reçele ayırınız; turşuda dağılırlar ve salamurayı bulandırırlar. Daha sert ve ekşi bir turşu isterseniz dalından yeni koparılmış, alacası yeni dönmüş erikleri seçebilirsiniz.

Yapılışı

Daye Hatun kilim üstünde bağdaş kurmuş, bakır sininin başında küçük bir bıçakla kırmızı erikleri ikiye bölüyor; yanında çekirdekleri ayrılmış erik yarımları ve iki boş kavanoz duruyor

Erikler ikiye bölünür, çekirdekleri ayrılır; kavanoza yalnızca sert yarımlar girer.

  1. Biberi közleyiniz. Acı biberi ocağın alevinde ya da ızgarada, sık sık çevirerek her yanı hafifçe kararana dek közleyiniz. Soğuyunca ikiye yarınız; daha az acı isterseniz çekirdeklerini alınız.
  2. Baharatları suda demleyiniz. Küçük bir tencerede 80 ml içme suyunu şeker, közlenmiş biber, karabiber ve defne yapraklarıyla bir taşım kaynatınız. Ocağı kapatıp tencerenin ağzını örtünüz ve 20 dakika demlendiriniz; sonra tamamen soğumaya bırakınız. Sirkeyi bu aşamada eklemeyiniz; canlı sirkenin aroması ve canlılığı ısıya dayanıklı değildir.
  3. Erikleri hazırlayınız. Erikleri yıkayıp kurulayınız. Her eriği, üzerindeki ince çizgi boyunca bıçakla çekirdeğe kadar kesiniz, iki yarımı ters yönlere çevirerek ayırınız ve çekirdeği çıkarınız. İnce dilim isterseniz yarımları ikiye daha bölebilirsiniz.
  4. Kavanozları hazırlayınız. Kavanozları ve kapaklarını sıcak, sabunlu suyla yıkayıp iyice durulayınız ve kurutunuz. Kapakların içi kaplamalı, sağlam ve paslanmamış olmalıdır.
  5. Kavanozlara diziniz. Erik yarımlarını, kesik yüzleri cama dönük olacak biçimde, sıkıca ama ezmeden kavanozlara paylaştırınız. Demlenmiş biberi, defne yapraklarını ve karabiberleri iki kavanoza bölüştürüp eriklerin arasına yerleştiriniz.
  6. Sirkeyi ekleyip dökünüz. Soğumuş baharatlı suya 240 ml sirkeyi ekleyip karıştırınız ve kavanozlara paylaştırınız. Erikler en az 1 cm salamuranın altında kalmalıdır; salamura yetmezse su değil, biraz daha sirke ekleyiniz. Ağızda 1–2 cm boşluk bırakıp kapakları kapatınız.
  7. Buzdolabında dinlendiriniz. Kavanozları hemen buzdolabına koyunuz. Turşunuz bir gün sonra yenebilir; rengin ve tatların oturması için 3 gün beklemek en iyisidir.

Koyu ahşap masada kalaylı bakır tepside el boyaması kâsede yakut renkli erik turşusu; masada lavaş üstünde Adana kebap, sumaklı soğan, közlenmiş domates ve biber, acılı ezme ve ince belli bardakta çay

Adana kebap, sumaklı soğan ve bir kâse erik turşusu: ateşin yanına ekşi bir dokunuş.

Mutfağın Bilimi

Mutfağın Bilimi: Neden sert erik? Eriğin eti, hücreleri bir arada tutan pektinle ayakta durur. Meyve olgunlaştıkça kendi enzimleri pektini yavaş yavaş çözer; erik bu yüzden dalda yumuşar. Sert erikte pektin ağı hâlâ sağlamdır, salamurada da dağılmadan kalır. Şekerli salamura eriğin içindeki suyun bir kısmını dışarı çeker, yerine şeker ve asit girer; bu alışveriş eti biraz sıkılaştırır ve eriğe parlak, yarı saydam bir görünüm verir. Yumuşak erikte ise bu alışveriş dokuyu taşıyamaz; erik büzüşür ya da dağılır.

Mutfağın Bilimi: Salamura neden yakut rengine döner? Erik kabuğunun mor ve kırmızı rengi suda çözünen antosiyaninlerden gelir. Bu pigmentler ortamın asitliğine göre renk değiştirir: Nötr ortamda mora, ekşi ortamda parlak kırmızıya döner. Erik yarımları salamurada bekledikçe kabuktaki antosiyaninler sıvıya geçer ve sirkenin asidiyle canlı bir yakut rengi alır; erik sirkesinin kendi rengi de buna eşlik eder. Salamuranın günler içinde koyulaşması bozulma değil, turşunun olgunlaştığının işaretidir.

Mutfağın Bilimi: Neden 3 : 1 ve neden soğuk? Kaynak tarifte salamura sirkeyle birlikte kaynatılıp sıcak sıcak dökülür. Biz baharatları yalnızca suda demliyor, sirkeyi soğukta ekliyoruz; böylece canlı sirkenin aroması kaybolmadan eriğe geçer, sıcak salamura da erikleri pişirip yumuşatmaz. Erik kendisi de ekşi bir meyvedir; Daye Hatun sirkelerinin titrasyonla ölçülmüş asitliği yüzde 5 ve üzerindedir ve 240 ml sirke yaklaşık 12 gram asit taşır. Eriklerin suyuyla dengelendiğinde kavanozdaki asit, eriğin kendi asidiyle birlikte pH'ı güvenli eşik olan 4,6'nın rahatça altında tutar. Tarif ısıl işlem görmediği için yalnızca buzdolabında saklanır; nedenini Kavanozun Bilimi yazımızda anlattık.

Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar

Yumuşak erik kullanmak. Yumuşamaya başlamış erik salamurada dağılır ve sıvıyı bulandırır. Eti sert, parmakla bastırınca iz bırakmayan erikleri seçiniz.

Sıcak salamura dökmek. Sıcak salamura erikleri pişirir; kabuk soyulur, et yumuşar. Baharatlı su tamamen soğuduktan sonra sirkeyi ekleyiniz.

Sirkeyi kaynatmak. Kaynayan sirkenin asidi buharla uçar ve canlılığı kaybolur. Yalnızca suyu baharatla kaynatınız.

Biberi közlemeden koymak. Çiğ biber keskin ve yeşil bir tat bırakır; köz ise erikle buluşan o tatlı dumanlı notayı verir.

Salamuraya su eklemek. Ekşi bulursanız sirkeyi azaltmayınız; şekeri biraz artırınız.

Kavanozu kilerde saklamak. Bu tarif yalnızca buzdolabı içindir; kavanozu ters çevirmek de koruma sağlamaz.

Sunum Önerileri

Adana ve Urfa kebabın, kuzu şişin, ızgara köftenin ve tavuk kanadının yanında birkaç yarım erik olarak sununuz; yağlı etin ağırlığını ekşisiyle dengeler. Beyaz peynir ve cevizle bir kahvaltı tabağında, roka ve nar ekşisiyle bir salatada ya da dilimlenip bir meyve salatasında da çok yakışır. Kavanozdaki yakut renkli salamurayı dökmeyiniz: Salata sosuna ya da sumaklı soğana birkaç kaşık ekleyebilirsiniz.

Saklama ve Güvenlik

Kavanozlarınızı yalnızca buzdolabında saklayınız ve 1 ay içinde tüketiniz. Oda sıcaklığında saklamayınız. Erikleri her seferinde temiz ve kuru bir çatalla alınız; kalanlar salamuranın altında kalmalıdır. Meyve turşusu sebze turşusundan daha çabuk yumuşar; bu yüzden süreyi kısa tutuyoruz. Kapak kabarır, salamura köpürür ya da bulanıklaşır, erikler kayganlaşır, yüzeyde küf görülür ya da alışılmadık bir koku gelirse turşuyu tadına bakmadan atınız.

Bu Tarifin Sirkeleri

Daye Hatun canlı sirkeleri pastörize edilmez, tamamen katkısızdır ve her biri dalından şişeye aynı uzmanın elinden geçer. Titrasyonla ölçülmüş asitlikleri yüzde 5 ve üzerindedir. Bu tarifte sirke ısıtılmadığı için canlı sirkenin aroması eriklere olduğu gibi geçer.

Bu tarifte kullandığımız

Şunlarla da deneyebilirsiniz

Dikkat: Sirkeler her zaman suyla seyreltilerek tüketilmelidir. Bu tarifteki sirke miktarı lezzet ve koruma içindir; sirke azaltılmamalı, yerine su eklenmemelidir. Tarif şeker içerdiğinden, kısıtlaması olanlar porsiyonlarına dikkat etmelidir. Kan şekeri, tansiyon vb. düzenleyici ilaç kullananların hekimine danışması önerilir; desteklerin kullanılması esnasında doktorunuzun önerdiği tedavi (insülin dahil) aksatılmadan sürdürülmelidir.

Size özel kullanım kılavuzu için Instagram hesabımız @dayehatunsirke üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

İlgili Yazılar

Kaynaklar

  1. USDA, National Institute of Food and Agriculture. Complete Guide to Home Canning, Guide 6: Preparing and Canning Fermented Foods and Pickled Vegetables. 2015. (Sirke turşusunda sirke oranı)
  2. McGee H. On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen. Revised ed. New York: Scribner; 2004. (Meyve dokusu, pektin ve meyve turşuları)
  3. Castañeda-Ovando A, Pacheco-Hernández ML, Páez-Hernández ME, Rodríguez JA, Galán-Vidal CA. Chemical studies of anthocyanins: A review. Food Chemistry. 2009;113(4):859–871.
  4. Nunes C, Rato AE, Barros AS, Saraiva JA, Coimbra MA. Search for suitable maturation parameters to define the harvest maturity of plums (Prunus domestica L.). Food Chemistry. 2009;112(3):570–574.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
© Daye Hatun · Fermente Akademi. İçerik ve görseller izinsiz kopyalanamaz.

Etiketler: Tarif, Turşu, Turşu Sanatı, Erik Turşusu, Meyve Turşusu, Erik, Mürdüm Eriği, Sirke Turşusu, Erik Sirkesi
Ekim 27, 2026
Listeye dön
cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR
Çerez Kullanımı

Sizlere en iyi alışveriş deneyimini sunabilmek adına sitemizde çerezler(cookies) kullanmaktayız. Detaylı bilgi için Kvkk sözleşmesini inceleyebilirsiniz.