Taze Fasulye Turşusu: Yeşil, Sarı ve Barbunya, Dereotu Tohumlu, Canlı Sirkeyle

Taze Fasulye Turşusu: Yeşil, Sarı ve Barbunya, Dereotu Tohumlu, Canlı Sirkeyle

Temmuz pazarında fasulye tezgâhının önünden geçerken insan durmadan edemez: Bir yanda parlak yeşil çalı fasulyesi, bir yanda tereyağı sarısı fasulyeler, bir yanda da krem rengi kabuğu kırmızı beneklerle süslenmiş taze barbunya. Annelerimiz bu bolluğun bir kısmını kışa saklamak için kurutur, ipe dizer, bir kısmını da kavanoza koyardı. Bu tarif o kavanozun bugünkü hâli: Üç renkli fasulye, kavanoz boyunda, dimdik dizilmiş.

Körpe fasulyeler beş dakika haşlanır, buzlu suda soğutulur; sarımsak, dereotu tohumu, tane karabiber ve defne yaprağıyla kavanoza dizilir, üzerine soğuk kurulan canlı sirke salamurası dökülür. Bir hafta sonra kavanozu açtığınızda fasulyeler diri, ekşimsi, hafif dereotu kokuludur; yeşiller zeytin yeşiline, sarılar soluk altın rengine dönmüş, barbunyanın benekleri pembe izler bırakmıştır. Köftenin, pilavın, kuru fasulyenin yanında yazın tadını taşır.

Tarifin iki sırrı var: Fasulyeyi asla çiğ kullanmamak ve salamurayı soğuk kurmak. Turşunun İki Yolu yazımızda anlattığımız gibi bu bir sirke turşusudur; sirke sudan iki kat fazladır ve kavanozu sirkenin asidi korur. Sirkeyi ısıtmadığımız için canlı sirkenin aroması fasulyelere olduğu gibi geçer. Yazının sonunda, fasulyeyi tarhunla buluşturan ikinci bir yol da bulacaksınız.

Taze fasulye turşusu tarif kartı: verim 1 litrelik 1 kavanoz, hazırlık 25 dakika, pişirme 5 dakika, dinlendirme 1 hafta, zorluk kolay, saklama buzdolabında 2 ay

Malzemeler

1 litrelik 1 cam kavanoz için (ya da 500 ml'lik 2 kavanoz):

Fasulyeler

  • 450 g körpe taze fasulye, uçları ayıklanmış (yeşil çalı fasulyesi, sarı fasulye ve taze barbunya karışık; örneğin 200 g yeşil, 150 g sarı, 100 g barbunya)
  • 3 diş sarımsak, soyulmuş ve ikiye bölünmüş
  • 2 çay kaşığı dereotu tohumu
  • 1 çay kaşığı tane karabiber
  • 1 adet defne yaprağı

Salamura (2 ölçü sirke : 1 ölçü su)

  • 300 ml (1 su bardağından biraz fazla) Elma Sirkelerimiz (asitliği en az yüzde 5)
  • 150 ml (yaklaşık ⅔ su bardağı) içme suyu
  • 1 yemek kaşığı ve 1 çay kaşığı (yaklaşık 22 g) katkısız, iyotsuz salamura tuzu
  • 1 yemek kaşığı (yaklaşık 12 g) toz şeker (isteğe bağlı; sirkenin sertliğini yumuşatır)

Kaşık ölçüleri: çay kaşığı 5 ml, tatlı kaşığı 10 ml, yemek kaşığı 15 ml; su bardağı 250 ml.

Hangi fasulye turşuluktur? Turşuluk fasulyenin kabuğu ince, düz ve parlak olmalı; ikiye büktüğünüzde çıt diye kırılmalıdır. İçindeki taneler henüz belli belirsiz olmalı, kabuğu şişirmemelidir. Taneleri iyice belirginleşmiş, kabuğu tümsek tümsek olmuş fasulye ve barbunyayı bu turşuya katmayınız; onlar tencerenin, uzun pişen yemeğin fasulyesidir. Yeşil, sarı ve barbunyanın yanında yassı fasulyeler de aynı yolla kavanoza girebilir.

Yapılışı

Daye Hatun ocağın başında ayakta, profilden görülüyor; kaynayan tencereden kalaylı bakır kevgirle yeşil, sarı ve benekli barbunya fasulyelerini alıyor; yanında buzlu su dolu kâse duruyor

Beş dakika tam kaynama, ardından buzlu su: Fasulye hem güvenli hem diri kalır.

  1. Fasulyeleri ayıklayınız. Fasulyeleri iyice yıkayınız. Sap uçlarını ve varsa kenarlarındaki lifi alınız; uzun olanları kavanozunuzun boyundan 2 cm kısa olacak şekilde kesiniz. Taneleri belirginleşmiş, kabuğu şişkin olanları ayırınız.
  2. Salamurayı hazırlayınız. Küçük bir tencerede 150 ml içme suyunu tuz ve (kullanıyorsanız) şekerle bir taşım kaynatınız, tuz eriyince ocaktan alınız ve tamamen soğumaya bırakınız. Sirkeyi bu aşamada eklemeyiniz; canlı sirkenin aroması ve canlılığı ısıya dayanıklı değildir.
  3. 5 dakika haşlayınız. Geniş bir tencerede bol suyu fokur fokur kaynatınız. Fasulyeleri ekleyiniz; su yeniden tam kaynamaya geldiği andan itibaren 5 dakika haşlayınız. Ardından kevgirle hemen buzlu suya alınız; soğuyunca süzüp temiz bir bezle kurulayınız. Neden? Fasulye çiğ yenen bir sebze değildir; içindeki lektinler ancak kaynar suda etkisizleşir. Buzlu su ise pişmeyi anında durdurur ve fasulyenin diriliğini korur.
  4. Kavanozu hazırlayınız. Kavanozu ve kapağını sıcak, sabunlu suyla yıkayıp iyice durulayınız ve kurutunuz. Kapağın içi kaplamalı, sağlam ve paslanmamış olmalıdır. Sarımsak, dereotu tohumu, karabiber ve defne yaprağını kavanozun dibine koyunuz.
  5. Kavanoza diziniz. Fasulyeleri kavanoza dik olarak, renkleri karışık ve sıkıca ama ezmeden diziniz; kısa kalan parçaları aralara yerleştiriniz. Kavanozun ağzında 1,5–2 cm boşluk kalmalıdır.
  6. Sirkeyi ekleyip dökünüz. Soğumuş salamuraya 300 ml sirkeyi ekleyip karıştırınız ve kavanoza dökünüz. Fasulyeler en az 1 cm salamuranın altında kalmalıdır; salamura yetmezse su değil, biraz daha sirke ekleyiniz. Temiz bir tahta çubukla fasulyelerin arasını hafifçe yoklayarak hava kabarcıklarını çıkarınız, kavanozun ağzını silip kapağı kapatınız.
  7. Buzdolabında dinlendiriniz. Kavanozu hemen buzdolabına koyunuz. Turşunuz 3–4 gün sonra yenebilir; dereotu ve sarımsak aromasının oturması için 1 hafta beklemek en iyisidir.

İkinci yol: Tarhunlu Fasulye

Aynı tarifi tarhunla da kurabilirsiniz; bu yol özellikle sarı fasulyeyle çok yakışır. Dereotu tohumunun yerine 6 dal (her biri 5 cm) taze tarhun, ½ çay kaşığı kişniş tohumu ve ½ çay kaşığı hardal tohumu kullanınız; tane karabiber yerine beyaz karabiber koyabilirsiniz. Tarhun dallarını fasulyelerin arasına, cama yakın diziniz. Salamurada sirkenin yarısını ya da tamamını Tarhun Sirkesi olarak kullanırsanız tarhunun anasonu andıran tatlı kokusu kavanozun her köşesine yayılır. Ölçüler, haşlama ve saklama aynıdır.

Koyu ahşap masada kalaylı bakır tepside el boyaması kâsede yeşil, sarı ve barbunya fasulye turşusu; masada ızgara köfte, domatesli bulgur pilavı, köy ekmeği, bakır maşrapada ayran ve ince belli bardakta çay

Izgara köfte, bulgur pilavı ve bir kâse fasulye turşusu: bir yaz öğlesi.

Mutfağın Bilimi

Mutfağın Bilimi: Fasulye neden çiğ kullanılmaz? Fasulye bitkisi tohumunu korumak için lektin adı verilen proteinler üretir; fasulyedekinin adı fitohemaglutinindir. Bu proteinler çiğ yendiğinde mideyi bulandırabilir, kusma ve ishale yol açabilir. Lektin en çok olgun tanede, özellikle kuru fasulyede bulunur; kuru fasulyenin ıslatılıp uzun süre fokur fokur kaynatılması bu yüzdendir. Körpe kabukta lektin çok daha azdır ve ısıya dayanıksızdır: Tam kaynamadaki suda bozulur. Sirkenin asidi ise lektini güvenilir biçimde bozmaz; bu işi yalnızca kaynar su yapar. Beş dakikalık haşlamayı atlamamanızın ve taneleri şişmiş fasulyeyi turşuya katmamanızın nedeni budur. Kaynama noktasının altında kalan su da yetmez: 80 °C civarında ısıtılan kuru fasulyede lektinin etkisinin azalmak yerine arttığı bildirilmiştir. Su mutlaka tam kaynamada olmalıdır.

Mutfağın Bilimi: Üç rengin kavanozdaki yolculuğu. Yeşil fasulyenin rengi klorofilden gelir; ekşi salamurada klorofilin merkezindeki magnezyum yerini hidrojene bırakır ve parlak yeşil birkaç gün içinde zeytin yeşiline döner. Sarı fasulyede klorofil zaten azdır; rengi değişmez, yalnızca soluk bir altın tonuna yaklaşır. Barbunyanın kırmızı benekleri ise suda çözünen antosiyaninlerdir; haşlamada büyük ölçüde solar, ekşi salamurada geriye kalanı pembe izler bırakır. Bunların hiçbiri bozulma değildir; turşunun olgunlaştığının işaretidir. Fasulyenin diriliği ise hücre duvarlarındaki pektinden gelir: Kısa haşlama ve hemen ardından buzlu su, pektinin çözülmesini durdurur.

Mutfağın Bilimi: Neden 2 : 1 ve neden buzdolabı? Kaynak tariflerde fasulye 1 ölçü sirke, 1 ölçü suyla kurulur ve kavanozlar kaynar su banyosundan geçirilip kilerde saklanır. Fasulye ise asidi düşük bir sebzedir; kavanozdaki asit ancak fasulyenin dokusuna tamamen işlediğinde korur, evde ısıl işlemin süresi ve sıcaklığı da doğrulanamaz. Bu yüzden biz sirkeyi sudan iki kat fazla tutuyor, ısıl işlem varsaymıyor ve kavanozu yalnızca buzdolabında saklıyoruz. Daye Hatun sirkelerinin titrasyonla ölçülmüş asitliği yüzde 5 ve üzerindedir; 300 ml sirke yaklaşık 15 gram asit taşır. Fasulyenin ve suyun suyuyla dengelendiğinde kavanozdaki asit oranı yaklaşık yüzde 1,6 olur; bu, pH'ı güvenli eşik olan 4,6'nın rahatça altında tutar. Nedenini ayrıntısıyla Kavanozun Bilimi yazımızda anlattık.

Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar

Fasulyeyi çiğ kavanoza koymak. Çiğ fasulyedeki lektinleri sirke bozmaz. Fasulyeyi su tam kaynarken 5 dakika haşlayınız.

Ilık suda bekletmek. Kaynamayan suda lektin bozulmaz. Süreyi, su yeniden fokurdamaya başladığı andan itibaren sayınız.

Taneleri şişmiş fasulye kullanmak. Lektin tanede yoğunlaşır; dokusu da turşuda unlu ve gevşek olur. Kabuğu düz, körpe fasulyeleri seçiniz.

Buzlu suyu atlamak. Sıcak fasulye kendi buharında pişmeye devam eder ve yumuşar. Haşlamadan çıkar çıkmaz buzlu suya alınız.

Sirkeyi kaynatmak. Kaynayan sirkenin asidi buharla uçar ve canlılığı kaybolur. Yalnızca suyu tuzla kaynatınız.

Salamuraya su eklemek. Ekşi bulursanız sirkeyi azaltmayınız; şekeri biraz artırınız.

Kaynar su banyosuna ve kilere güvenmek. Fasulye asidi düşük bir sebzedir; evde kaynar su banyosu bu turşuyu oda sıcaklığında korumaya yetmez. Kavanozu ters çevirmek de koruma sağlamaz. Bu tarif yalnızca buzdolabı içindir.

Sunum Önerileri

Izgara köftenin, tavuk şişin ve bulgur pilavının yanında kavanoz boyundaki fasulyeler hâlinde sununuz; tabağa üç rengi birden koymaya özen gösteriniz. Kuru fasulye ve pilav sofrasında turşu tabağının en sevilen konuğu olur. Küçük parçalar hâlinde doğrayıp patates salatasına, piyaza ya da bir kâse yoğurdun yanına ekleyebilirsiniz. Servis tabağında birkaç damla zeytinyağı ve bir tutam taze dereotuyla tamamlayabilirsiniz; zeytinyağı kavanoza değil, yalnızca servis tabağına konur.

Saklama ve Güvenlik

Kavanozunuzu yalnızca buzdolabında saklayınız ve 2 ay içinde tüketiniz. Oda sıcaklığında saklamayınız. Fasulyeleri her seferinde temiz ve kuru bir çatalla alınız; kalanlar salamuranın altında kalmalıdır. Zamanla yeşil fasulyelerin rengi zeytin yeşiline döner ve dokusu biraz yumuşar; bu doğaldır. Kapak kabarır, salamura köpürür ya da süt gibi bulanıklaşır, fasulyeler kayganlaşır, yüzeyde küf görülür ya da alışılmadık bir koku gelirse turşuyu tadına bakmadan atınız.

Bu Tarifin Sirkeleri

Daye Hatun canlı sirkeleri pastörize edilmez, tamamen katkısızdır ve her biri dalından şişeye aynı uzmanın elinden geçer. Titrasyonla ölçülmüş asitlikleri yüzde 5 ve üzerindedir. Bu tarifte sirke ısıtılmadığı için canlı sirkenin aroması fasulyelere olduğu gibi geçer.

Bu tarifte kullandığımız

Şunlarla da deneyebilirsiniz

Dikkat: Sirkeler her zaman suyla seyreltilerek tüketilmelidir. Bu tarifteki sirke miktarı lezzet ve koruma içindir; sirke azaltılmamalı, yerine su eklenmemelidir. Tarif tuz içerdiğinden, kısıtlaması olanlar porsiyonlarına dikkat etmelidir. Kan şekeri, tansiyon vb. düzenleyici ilaç kullananların hekimine danışması önerilir; desteklerin kullanılması esnasında doktorunuzun önerdiği tedavi (insülin dahil) aksatılmadan sürdürülmelidir.

Size özel kullanım kılavuzu için Instagram hesabımız @dayehatunsirke üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

İlgili Yazılar

Kaynaklar

  1. USDA, National Institute of Food and Agriculture. Complete Guide to Home Canning, Guide 6: Preparing and Canning Fermented Foods and Pickled Vegetables. 2015. (Dereotlu fasulye turşusu ve sirke oranı)
  2. U.S. Food and Drug Administration. Bad Bug Book: Foodborne Pathogenic Microorganisms and Natural Toxins Handbook. 2nd ed. 2012. (Fitohemaglutinin: fasulye lektini)
  3. Peumans WJ, Van Damme EJM. Lectins as plant defense proteins. Plant Physiology. 1995;109(2):347–352.
  4. McGee H. On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen. Revised ed. New York: Scribner; 2004. (Sebze pigmentleri, pektin ve turşu bölümleri)

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
© Daye Hatun · Fermente Akademi. İçerik ve görseller izinsiz kopyalanamaz.

Etiketler: Tarif, Turşu, Turşu Sanatı, Taze Fasulye Turşusu, Fasulye Turşusu, Sarı Fasulye, Barbunya, Dereotu, Tarhun, Sirke Turşusu, Elma Sirkesi
Ekim 27, 2026
Listeye dön
cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR
Çerez Kullanımı

Sizlere en iyi alışveriş deneyimini sunabilmek adına sitemizde çerezler(cookies) kullanmaktayız. Detaylı bilgi için Kvkk sözleşmesini inceleyebilirsiniz.