Yeşil İncir Turşusu: Limon Kabuklu, Tatlı-Ekşi, Canlı İncir Sirkesiyle

Yeşil İncir Turşusu: Limon Kabuklu, Tatlı-Ekşi, Canlı İncir Sirkesiyle

Haziranda Aydın ovasının incir bahçelerinde dallar küçük, sert, yeşil incirlerle doludur. Bunların çoğu ağustosta bal gibi olgunlaşıp kurumaya serilir; ama ninelerimiz bir kısmını ham hâliyle toplar, yeşil incir reçeline ayırırdı. Bu tarif o geleneğin ekşi kardeşidir: Aynı ham incirler limon kabuklu bir şurupta yumuşar, ardından canlı incir sirkesiyle bir kavanoza kapanır.

Ortaya zümrüt yeşili, ağızda dağılmayan, tatlı başlayıp ekşi biten, hafif reçine kokulu bir turşu çıkar. Peynir tabağının yıldızıdır. Kaynak tarifte incirler koyu bir İtalyan sirkesinde beş dakika kaynatılıyordu; biz sirkeye hiç ateş göstermiyoruz. Hem canlı sirkenin aroması korunuyor, hem de incirlerin acımsı sütü önce suda alınıyor. Turşunun İki Yolu yazımızda anlattığımız gibi bu bir sirke turşusudur ve yalnızca buzdolabında saklanır.

Yeşil incir turşusu tarif kartı: verim 500 ml'lik 1 kavanoz, hazırlık 30 dakika, haşlama ve şurup 25 dakika, oran 3 sirke : 1 su, dinlendirme 3 gün, saklama buzdolabında 1 ay

Malzemeler

500 ml'lik 1 cam kavanoz için:

İncirler

  • 300 g küçük, sert, ham yeşil incir (12–15 adet, ceviz büyüklüğünde), sapları 5 mm bırakılmış

Şurup ve salamura (3 ölçü sirke : 1 ölçü su)

  • 80 ml (⅓ su bardağı) içme suyu
  • 100 g (yaklaşık ½ su bardağı) toz şeker
  • 1 limonun kabuğu, sebze soyucuyla 4 şerit (yalnızca sarı kısım)
  • İsteğe bağlı: 1 küçük tarçın çubuğu
  • 240 ml (1 su bardağından az) Kuru Incir Sirkesi (asitliği en az yüzde 5)

Kaşık ölçüleri: çay kaşığı 5 ml, tatlı kaşığı 10 ml, yemek kaşığı 15 ml; su bardağı 250 ml. Ham incirin sütü cildi tahriş edebilir; incirlerle eldivenle çalışınız.

Hangi incir turşuluktur? Turşuluk incir, reçellik incir gibi henüz olgunlaşmamış, sert, tamamen yeşil ve ceviz büyüklüğünde olmalıdır. Sapı koparıldığında beyaz bir süt akar; bu, incirin ham olduğunun işaretidir. Morarmaya ya da yumuşamaya başlamış incirler şurupta dağılır.

Yapılışı

Daye Hatun Birgi'de Çakırağa Konağı'nın duvarları resimli odasında, pencere önündeki sedirde, arkadan sol omzunun üstünden görülüyor; eldivenli elleriyle ham yeşil incirleri kürdanla deliyor

Ham incirler kürdanla birkaç yerinden delinir; şurup ve sirke ancak böyle içine işler.

  1. İncirleri deliniz. Eldiven takarak incirleri yıkayınız. Her birini temiz bir kürdanla 4–5 yerinden, ortasına kadar deliniz. Neden delinir? Ham incirin kabuğu sıkıdır; delikler şurubun ve sirkenin içeri işlemesini sağlar.
  2. Sütünü alınız. İncirleri bir tencerede bol kaynar suya atıp 10 dakika haşlayınız, sonra süzüp soğuk suda bekletiniz. Suyu değiştirip bir kez daha 5 dakika haşlayınız. Neden iki kez? İncirin beyaz sütü acımsı ve buruktur; haşlama suyunu değiştirmek onu uzaklaştırır, incire de istenen yumuşaklığı verir.
  3. Şurupta yumuşatınız. Küçük bir tencerede 80 ml suyu, şekeri, limon kabuğunu ve isterseniz tarçını kaynatınız. Süzülmüş incirleri ekleyip kısık ateşte 10 dakika, incirler hafifçe parlayıp yarı saydamlaşana kadar pişiriniz. Ocaktan alıp tamamen soğumaya bırakınız. Sirkeyi bu aşamada eklemeyiniz.
  4. Sirkeyi ekleyiniz. Şurup ve incirler oda sıcaklığına inince Kuru İncir Sirkesini ekleyip yavaşça karıştırınız.
  5. Kavanoza alınız. İncirleri temiz bir kavanoza diziniz, limon kabuğunu aralarına koyunuz ve salamurayı üzerine dökünüz. İncirler en az 1 cm salamuranın altında kalmalıdır; yüzmeye meyilli olurlarsa üzerine küçük bir cam ağırlık koyunuz. Kapağı kapatıp kavanozu hemen buzdolabına alınız.
  6. Dinlendiriniz. Sirkenin incire işlemesi için 3 gün bekleyiniz.

1900'lerin başında İzmir'de Kordon'a bakan bir evin balkonunda akşam sofrası: kalaylı bakır tepside Kütahya kâsede yeşil incir turşusu, keçi peyniri ve tulum, İzmir gevreği ve boyoz, ceviz, Türk kahvesi; arkada körfez, yelkenliler ve atlı tramvay

1900'lerin başında İzmir'de Kordon'da bir akşam: peynir, gevrek, boyoz ve bir kâse yeşil incir turşusu.

Mutfağın Bilimi

Mutfağın Bilimi: İncirin beyaz sütü nedir? Ham incirin ve yaprağının sapından akan beyaz sıvı bir bitki lateksidir. İçinde fisin adlı, proteinleri parçalayan güçlü bir enzim bulunur; eti yumuşatan ve sütü kesen budur. Lateks ayrıca güneş ışığıyla birleşince ciltte yanık benzeri lekeler bırakabilen bileşikler taşır. Bu yüzden ham incirle eldivenle çalışılır ve incirler turşudan önce iki kez haşlanır: Isı enzimi etkisiz bırakır, değiştirilen su acımsı sütü uzaklaştırır.

Mutfağın Bilimi: Aydın inciri ve küçük arı. İncirin çiçekleri meyvenin içinde, dışarıdan görünmez. Aydın'ın ünlü Sarılop inciri, olgunlaşıp tatlanmak için incir arısı denen minicik bir böceğe muhtaçtır. Bu yüzden haziranda bahçelere "ilek" denen erkek incirler asılır; içlerinden çıkan arılar dişi incire girip onu tozlar. Bilim dilinde bu işleme kaprifikasyon denir; Ege köylüsü ise ona yüzyıllardır "ilek asmak" der. Turşuluk incir bu yolculuğun başında, ham ve sert hâlinde toplanır.

Mutfağın Bilimi: Neden 3 : 1 ve neden soğuk? İncir asidi düşük, tatlı bir meyvedir; şurup da onu daha tatlı yapar. Bu yüzden sirke sudan üç kat fazladır. Daye Hatun sirkelerinin titrasyonla ölçülmüş asitliği yüzde 5 ve üzerindedir; bu oranda kavanozun pH'ı güvenli eşik olan 4,6'nın rahatça altında kalır. Sirkeyi soğuyan şuruba eklemek canlılığını ve aromasını korur. Tarif ısıl işlem görmediği için yalnızca buzdolabında saklanır; nedenini Kavanozun Bilimi yazımızda anlattık.

Neden Sofranızda Olmalı?

İncir, kabuğu ve tohumlarıyla birlikte yenen, lif bakımından zengin bir meyvedir. Ege'de yetişen incirler üzerine yapılan bir çalışmada, incirin özellikle kabuğunda yoğunlaşan fenolik asitler ve flavonoidler taşıdığı gösterilmiştir; turşuda incir kabuğuyla bütün olarak yendiği için bu bileşikler de sofraya gelir. Turşunun öbür yarısı canlı incir sirkesidir: Sirkeyle birlikte yenen bir öğünde yemek sonrası kan şekeri ve insülin yükselişinin daha yumuşak seyrettiği küçük ölçekli insan çalışmalarında gösterilmiştir. Tarif şeker içerdiği için bir peynir tabağında birkaç tanelik bir eşlikçi olarak yerini bulur.

Buradaki araştırma bulguları bu bitkilerin kendisi ve ekstreleri incelenerek elde edilmiştir. Fermantasyonun bitkisel bileşenleri dönüştürerek bazı durumlarda daha kolay emilen yeni formlar ortaya çıkarabildiği bilinmektedir; bu dönüşümün söz konusu etkilere nasıl yansıdığına dair araştırmalar ise sürmektedir.

Tarif şeker içerir; kan şekeri düzenleyici ilaç kullananlar ve diyabeti olanlar porsiyonlarına dikkat etmeli, hekimine danışmalıdır. Lateks ya da incir alerjisi olanlar ham incirle çalışmamalıdır.

Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar

Olgunlaşmış incir kullanmak. Yumuşamış incir şurupta dağılır. Sert, tamamen yeşil, ham incirleri seçiniz.

Eldivensiz çalışmak. Ham incirin sütü cildi tahriş eder; güneşte yanık gibi leke bırakabilir.

Haşlama suyunu değiştirmemek. Sütün acılığı incirde kalır. İki kez, suyunu değiştirerek haşlayınız.

Sirkeyi şurupla kaynatmak. Canlı sirke ısıda canlılığını ve aromasını yitirir, asidinin bir kısmı buharla uçar. Sirke şurup soğuyunca girer.

Sirkeyi azaltmak. İncir ve şurup tatlıdır; sirke kavanozun koruyucusudur. Tatlı bulursanız şekeri azaltınız, sirkeyi değil.

Kavanozu kilerde saklamak. Bu tarif yalnızca buzdolabı içindir.

Sunum Önerileri

Yeşil incir turşusu en çok peynirle yakışır: keçi peyniri, tulum, eski kaşar ve dil peyniriyle bir peynir tabağında, yanında ceviz ve gevrekle. İkinci bir kullanım alanı da etlerdir: Fırında ördeğin, kuzu kavurmanın ve ızgara hellimin yanında birkaç dilim. Süzme yoğurdun ya da kaymağın üstüne bir incir ve bir kaşık salamura koyarsanız sade ve zarif bir tatlı olur. Salamurayı salata sosunda değerlendirebilirsiniz.

Saklama ve Güvenlik

Kavanozunuzu yalnızca buzdolabında saklayınız ve 1 ay içinde tüketiniz. Oda sıcaklığında saklamayınız. İncirleri her seferinde temiz ve kuru bir kaşıkla alınız; kalanlar salamuranın altında kalmalıdır. Kapak kabarır, salamura köpürür ya da bulanıklaşır, incirler kayganlaşır, yüzeyde küf görülür ya da alışılmadık bir koku gelirse turşuyu tadına bakmadan atınız.

Bu Tarifin Sirkeleri

Daye Hatun canlı sirkeleri pastörize edilmez, tamamen katkısızdır ve her biri dalından şişeye aynı uzmanın elinden geçer. Titrasyonla ölçülmüş asitlikleri yüzde 5 ve üzerindedir. İncir turşusunu incirin kendi sirkesiyle kurmak, salamuraya meyvenin derin ve hafif karamelimsi aromasını katar.

Bu tarifte kullandığımız

Şunlarla da deneyebilirsiniz

Portakal ve tarçın sirkelerini incir sirkesinin yerine değil, yanına katınız: 240 ml'nin 40–60 ml'si kadarı kokuyu belirginleştirir.

Dikkat: Sirkeler her zaman suyla seyreltilerek tüketilmelidir. Bu tarifteki sirke miktarı lezzet ve koruma içindir; sirke azaltılmamalı, yerine su eklenmemelidir. Tarif şeker içerdiğinden, kısıtlaması olanlar porsiyonlarına dikkat etmelidir. Kan şekeri, tansiyon vb. düzenleyici ilaç kullananların hekimine danışması önerilir; desteklerin kullanılması esnasında doktorunuzun önerdiği tedavi (insülin dahil) aksatılmadan sürdürülmelidir.

Size özel kullanım kılavuzu için Instagram hesabımız @dayehatunsirke üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

İlgili Yazılar

Kaynaklar

  1. Veberic R, Colaric M, Stampar F. Phenolic acids and flavonoids of fig fruit (Ficus carica L.) in the northern Mediterranean region. Food Chemistry. 2008;106(1):153–157.
  2. Cook JM, Rasplus JY. Mutualists with attitude: coevolving fig wasps and figs. Trends in Ecology & Evolution. 2003;18(5):241–248.
  3. McGee H. On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen. Revised ed. New York: Scribner; 2004. (Şurupta meyve, pektin ve şekerin dokuya etkisi)
  4. Östman E, Granfeldt Y, Persson L, Björck I. Vinegar supplementation lowers glucose and insulin responses and increases satiety after a bread meal in healthy subjects. European Journal of Clinical Nutrition. 2005;59(9):983–988.

Bu tarifle ilgili sorunuz mu var?

Denediniz, takıldığınız bir yer mi oldu, ya da merak ettiğiniz bir şey mi var? Bize yazınız; sorunuzu okuyup yanıtlayalım. Sık sorulan soruları, adınızı vermeden bu yazının "Sık Sorulan Sorular" bölümüne ekliyoruz. Size özel kullanım kılavuzu için de aynı adreslerden bize ulaşabilirsiniz.

Instagram'dan yazın E-posta gönderin

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
© Daye Hatun · Fermente Akademi. İçerik ve görseller izinsiz kopyalanamaz.

Etiketler: Tarif, Turşu, Turşu Sanatı, Meyve Turşusu, İncir, Yeşil İncir, Aydın, Sirke Turşusu, İncir Sirkesi, Peynir Tabağı
Kasım 05, 2026
Listeye dön
cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR
Çerez Kullanımı

Sizlere en iyi alışveriş deneyimini sunabilmek adına sitemizde çerezler(cookies) kullanmaktayız. Detaylı bilgi için Kvkk sözleşmesini inceleyebilirsiniz.